MÜREBBİ İHTİYACI

Mürebbi, terbiye eden demek..Terbiye ise, bir şeyi tedrici olarak kemale ulaştırmaktır. İnsanın terbiye edilmesi ise güzel ahlakı, kemalatı elde etmesi , ilim ve edep öğrenmesi yani eğitilmesidir.

İnsan terbiye edilecek evsafta yaratılmıştır. Bu terbiyenin neticesidir ki insan alay-ı illiyyin’e çıkar, meleklerden daha üstün olur. Çünkü burada insanın nefsine ve şeytana karşı verdiği zorlu bir mücadelenin mükafatı vardır.

Nasıl ki maddi rızıkların insanlara ulaşması için bazı şeyler vesile kılınmışsa, iman, hidayet, muhabbet, nur, feyiz ve ilim gibi manevi rızıklar da bir vesile ile insanlara ulaştırılır. Bu rızkı da istemek ve aramak hepimize lazımdır.Bu noktada Allah Resulü(as);” Allah’ın feyiz ve nur kapları vardır. Allah Dostlarının kalpleri Allah’ın kaplarıdır” buyurmuştur. Demek ki Allah Dostları manevi rızıklar için de bir vesiledirler.

Neden Mürebbiye İhtiyaç Vardır?

Nefsi Emmare sürekli insana kötülüğü emreder. Nefis ile mücadele çok zordur ve ömür boyu devam eder. “Nefsini tezkiye edenler felah buldular” buyuruyor Cenabı Allah. O halde kurtuluş için nefsin terbiyesi gerekir. İşte bu noktada nesi tanıyan, nefsin hilelerini, gücünü, silahlarını ve bu düşmanla mücadele yöntemlerini hakk-el yakin bilen kamil bir terbiye ediciye ihtiyaç vardır. Allah yolunda rehbersiz gidilmez. İnsan sınırlı aklıyla hakikatleri bütünüyle kavrayamaz. 

Maide suresi 35’de ise Allah(cc); “Kurtuluşa ermek için vesile arayın” buyurarak vesileyi emretmektedir. Vesile ise insanı Allah’a yaklaştıracak şeylerdir. Müfessir-i izam, “vesileden kasıt vasıtadır ve en büyük vasıta mürşid-i kamillerdir” demişler.

İnsan fıtratında hep kötü şeylere karşı bir meyil olması ve  nefsin bu temayüllerinin ıslahı belki dünyanın en zor işidir. Ama insanın ebedi saadeti elde etmesi için nefis ile olan mücadeleyi mutlaka kazanması gerekmektedir. Hele bu zamanda gerçek mürebbilerin azalması bu işi daha da güçleştirmektedir. Dinin sahibi Allah’tır, tebliğ ve terbiye görevini Peygamber efendimiz yerine getirmiştir. Resulullah(as), kendisine varis olan alimlerce bu irşad işlerinin kendisinden sonra da yerine getirileceğini bildirerek “Allahü Teala, her asrın başında bir müceddid-i din (ümmeti Muhammed’e dinini yenileyen ve canlandıran) gönderir” buyurmuştur. O halde bu Salih insanlar her devirde vardır. Bunlar Allah’ın seçtiği ve insanların terbiyesinde görevlendirdiği kamil zatlardır. Ne yazık ki bu gerçek mürşitlerin azalmasıyla birlikte her şeyde olduğu gibi bu konuda da ikame prensibi devreye girerek sahteleri piyasaya çıkmış ve bu işe ehil olmadıkları  ve hak etmedikleri halde kendilerine mürşitlik payesi vererek ve mürebbiliğe uymayan fiilleriyle bu millete zarardan başka bir şey vermemişlerdir. Bu tür sahte ve nakıs mürşit geçinenler için  Allah Dostları; “onlar gitsinler, dağda eşkıyalık yapsınlar, Ümmet-i Muhammed’e daha az zarar verirler” diyerek terbiye işinde mutlaka ehil ve kamil-i mükemmil zatların olması gerektiğini söylemişlerdir.

Peygamber efendimiz bir hadislerinde ise;”Kim Allah yolundaki bir imamı desteklemek ve yüceltmek için yanına giderse o kimse Allah’ın himayesinde olur, bu uğurda göreceği her sıkıntının sevabını Allah verir” buyuruyor.

Allah-ü Teala bizden ne istemektedir? Şirkten ari, yakin bir iman ve güzel kulluk..

İnsan güzel ahlak sahibi olmak, amel-i salih işlemek, edep ve takva sahibi olmakla mükelleftir. Bunun içinde bir takva imamı, bu yolu bilen bir rehber gerekir. Bu işin en kolay yolu budur. Yol tarifle değil yolu bilene tabi olmakla gidilir. Bu ise ancak Allah Resulü’ne tabi olmakla olur ki tabi olmak içinde O’nu iyi tanımak lazım. Nefisler ıslah olmadan ve kalpler temizlenmeden de Allah ve Resulünü hakkıyla tanıyabilmek imkansızdır.

Resulullah’ı tanımanın en kolay yolu, O’nun varisi olan bir Allah Dostunu kendimize örnek almaktır. Zira bu Allah dostu da Peygamberimize ulaşan bir terbiye silsilesine bağlı olarak Resulullah’ın yaşantısını temsil etmekte ve bunu insanlara yaşayarak nakletmektedir.

 İbrahim (as) ın yaptığı gibi olayları tahlil ederek hidayeti bulmak herkesin kolayca yapabileceği bir şey değildir. Özellikle gençlerin başıboş bırakılarak ve her türlü zararlı alışkanlıkların çok cazip ve kolay hale getirildiği bu zamanda hidayete vesile olacak gerçek mürşitlere ihtiyaç vardır.

Allah Resulü’ne en yakın zamanda gelmiş fıkıh- mezhep imamları da İslam’ı çok iyi bilen zamanın en büyük alimleri- müçtehit imamları oldukları halde onlar da bir rehbere- mürşide ihtiyaç duymuşlardır. İmamı Azam; “son iki sene olmasaydı Numan helak olmuştu” diyor. Kendisine “hangi iki sene “? diye soruyorlar. O’da “Caferi Sadık hazretlerine gittiğim iki sene” diye cevap veriyor. Burada helak olmaktan kasıt manevi hallerden, muhabbetten, hakikatlerden vs. mahrum kalmak diye açıklanmıştır ancak bu zamanda bizlerin hali çok daha vahimdir ve imanı muhafaza en önemli meselemiz olmuştur. İmam-ı Şafii ve İmam Ahmed Hanbel hazretleri de ümmi olan Şeyban-ı Rai hazretlerine intisap etmişler. Kendilerine “neden bir ümmiye gidiyorsun “denildiğinde, “gördük ki o Allah’ı bizden fazla tanıyor” demişlerdir. Demek ki Allah’ı tanımak sadece ilimle olmuyor. Görüldüğü gibi Sahabeyi gören ve İslam’ı en iyi bilen bu alimlerde helak olmaktan korkmuş ve ümmi olan mürşitlere gitmekten de çekinmemişlerse şu ahir zamanın zulümat ve dehşetinde bocalayan biz Müslümanların bir mürşide gitmemek için hangi haklı sebebimiz olabilir?

Abdülgani en- Nablusi bu konuda şunları söylüyor; “Hak yolcusu, kendi başına ilahi huzurda ne yapacağını bilmez, edebi koruyamaz, feyiz alamaz. Feyiz alması ancak mürşidi kamilin ona yönelmesi ve onu Allah’ın izniyle desteklemesiyle mümkün olur”.

Bütün uygulamalı ilimlerde olduğu gibi İslam’ın nefislerde yaşanması ve terbiye edilebilmesi içinde bir üstada, bir mürşide ihtiyaç vardır. Dağ başında bakımsız, bahçıvansız yetişen bir meyve ağacının meyveleri ile bahçede bir bahçıvan elinde suyu, gübresi verilen, aşılanan, her türlü teknik işlemleri yerine getirilen bir meyve ağacı arasında çok fark vardır.

Abdülbari en- Nedvi de ;” Hayatın hiçbir alanında ve hiçbir bilim dalında staj görmeden ve ehil bir ustanın nezaretinde uygulama yapmadan başarıya ulaşılmamıştır” demektedir.

Doktor şifa için bir vesile olduğu gibi mürşit de hidayet için bir vesiledir. Şifa da hidayet te Allah’tandır. Mürşid, insanları Hakk’a ulaştıran bir kılavuz, bir rehberdir. Okulda öğretmen ne ise, dergahta da mürşid odur.

İnsanı olgunlaştırmak ve kemale ulaştırmak için kamil insanların nazarı ve sohbetinden etkili bir şey yoktur. Bunun en güzel örneği Sahabe-i Kiramdır. Bunların üstünlüğü çok bilgili, kültürlü olmalarından değildi. Onların Resulullah’ın nazar ve sohbetlerinden aldıklarını binlerce kitap okumakla kimse ele geçiremez.

Eğer Şems-i Tebrizi olmasaydı Mevlana Celaleddin-i Rumi hz.leri olurmuydu.Tapduk emre olmasaydı Yunus, Abdullah Dehlevi hz.leri olmasaydı Mevlana Halidi Bağdadi hz.leride olmazdı. Bu insanlar bir terbiye edicinin elinde terbiye edilerek kemalatı elde etmişlerdir.

Kimler Mürebbi Olabilir?

En büyük terbiye edici elbetteki RABB ismi şerifiyle Allah-ü Teala’dır. O bütün alemleri terbiye eden sonsuz bir güç sahibidir.

Tüm peygamberler de yine Allah’ın görevlendirdiği mürebbilerdir. Bazı insanlar her ne kadar peygamberleri, Allah’tan gelen emirleri insanlara ulaştıran bir postacı mesabesine indirmeye çalışsalar ve tek bir ayete bakarak görevlerinin sadece tebliğ olduğunu söyleseler de Bakara suresi 151. ayette “nitekim kendi içinizden, size bir peygamber gönderdik, O size ayetlerimizi okuyor, sizi tezkiye edip kötülüklerden arındırıyor” buyurulmuş ve peygamberimizin bir görevinin de insanları terbiye etmek olduğu açıklanmıştır. Allah Peygamberimizi tezkiye ve tebliğ için göndermiştir.

Peygamberlerden başka peygamber varisi evliyaullah ve kademe kademe öğretmenler, anne- babalar ve bir kısım insanlarda kendi çaplarında birer terbiye edicidir.

Ancak herkesin terbiye derecesi farklıdır. Bir öğretmenin yada ebeveynin insana verebileceği ile gerçek mürşitlerin verebileceği şeyler çok farklıdır. Tam bir terbiye için maddi ilimle mücehhez ve manen de olgunlaşmış, ahlak-ı hamide’yi, ihlası, takvayı elde etmiş zatlar gereklidir ki diğer insanları olgunlaştırsın, nefisleri ıslah etsin.

Allah Resulü hadislerinde “alimlerin peygamberlerin varisler”i olduğunu ve bu “alimlerin de Ben-i İsrail’in peygamberleri gibi” olduğunu bildirmektedir. Yani Peygamber varisi bu alimler irşad noktasında peygamberlere benzemekte ve O’nlar gibi insanları irşad etmektedirler. Öyle peygamber gelmiştir ki kendisine iman eden çıkmamış, bazılarına çok küçük bir cemaat iman etmiştir. Bu ümmet içerisinden de İmam-ı Rabbani, Abdülkadir Geylani gibi zatların vesilesiyle yüz binlerce insan hidayet bulmuştur. Mürşitler  model şahsiyetlerdir ve öyle olmak zorundadırlar.

Bir Mürebbiye Gitmek Farz mıdır?

Her Müslüman için farz-ı ayn olan ilimler vardır ki bunlar; Akaid(iman), ahkam(helallar ve haramlar) ve tezkiye-i nefis(nefsin ıslahı- güzel ahlak) ilmidir. Ayeti Celile’de; “Nefsini tezkiye edenler kurtuldu” denilirken herkesten nefsini ıslah etmesi ve güzel ahlak sahibi olması istenmiştir.Bu konuda İslam alimleri; “bir şey farz ise o şeye götüren bütün yollarda farzdır” demişler. Bu noktaya işaretle, İmamı Gazali, Abdulkadir Geylani ve İmamı Rabbani gibi zatlar bir terbiye edici elinde terbiye edilmenin herkes için farz-ı ayın olduğunu söylemişlerdir.

İmam-ı Gazali hz.leri ;” Muamele ilminin en ileride olanı nefsin hilelerine ve şeytanın desiselerine vakıf olmaktır. Böyle bir ilme vakıf olmak her hayat sahibine farz-ı ayndır”.diyor.

İşte insanın Allah’ın ahlakı ile ahlaklanması için bir mürebbi elinde nefsini ıslah etmesi gerekmektedir. Zira insan terbiye edilmeden kendi kendine bu ahlakı elde etmek imkansızdır.

Fatiha suresinde; “bizi doğru yola, nimete erdirdiklerinin yoluna ilet” denilirken Nisa suresi 69. ayette ise; “Allah’ın kendilerine nimet verdiklerinin Peygamberler, Sıdıklar, Şehidler ve Salih zatlar “olduğu beyan edilmektedir. Dolayısıyla her fatiha okumamızda Allah’tan bizleri Salih zatların yoluna ulaştırmasını da talep etmekteyiz.

Bir mürşide gitmekten maksat nefsin tezkiyesi ve kalbin tavsiyesidir.Bunların her ikisini de Cenabı Allah bizden istemekte ve bunların bize fayda vereceğini ve kurtuluşa ereceğimizi müjdelemektedir. Burada olayı sadece nafile bir zikir olarak görmemeli, mürşit vesilesiyle nefisleri ıslah ve güzel ahlakı elde etmenin farz olduğunu dikkate almalıdır.

Abdulkadir Geylani(ks) Hazretleri; “ Siz Allah’ın kitabına, Resulullah’ın ahlakına ve bunları iyi bilen ve hükümleriyle amel eden mürşitlere uymadıkça asla felah bulamaz, kurtuluşa eremezsiniz. İşitmediniz mi ki bir sözde şöyle söyleniyor:

 -Kim ki sırf kendi aklı ile hareket eder, kendini başkalarından müstağni sayarsa dalalete düşer. Müride behemehal bir kılavuz, bir delil lazımdır. Zira o öyle bir çöldedir  ki, orada akrepler, yılanlar, afetler vardır. Susuzluk vardır. Yırtıcı vahşi hayvanlar vardır. İşte kılavuz onu bu afetlerden sakındırır. Su bulunan yerleri gösterir. Meyveli ağaçların bulunduğu yerlere götürür.Halbuki tek başına, kılavuzsuz olduğu takdirde yırtıcı hayvanların, akreplerin, yılanların, afetlerin bulunduğu bölgelere düşer, perişan olur, mahvolur.

     Ey dünya yolunda yolculuk yapan kişi! kafileden, kılavuzdan ve arkadaşlardan ayrılma. Aksi halde malında rahatında elinden gider. Sen ey ahiret yolcusu, daima kılavuzla beraber ol, ta o seni varacağın yere ulaştırıncaya kadar.

İmamı Gazali Hazretleri ise; “Terbiye etmek suretiyle kötü ahlakını atıp onun yerine güzel ahlakını yerleştirmesi için salikin, mürşit ve mürebbi bir şeyhin terbiyesine girmesi şarttır.

Hakikate ulaşabilmek için kamil-i mükemmil bir mürebbinin elinde terbiye edilmek gerekir. Allah Resulü ; “Onlarla beraber olanlar şaki olmaz, ilahi rahmetten mahrum kalmazlar” müjdesini vermektedir.

Bediüzzamana göre de, mademki tasavvufun birinci faydası hakaik-i imaniye’nin elde edilmesidir ve mademki bir kimse, muhakkik bir alim zatta olsa, tasavvuftan nasibi yoksa ve kalbi harekete gelmiyorsa zındıkların desiselerinden kurtulamayacaksa ki bu iman tehlikesi demektir, o zaman kendisine muhabbet duyacağı ve tabi olacağı bir mürşide intisap etmelidir. Zira Bediüzzaman’a göre , insan aktap kabul ettiği şeyhine olan şedit muhabbetle kolaylıkla zındıkaya sokulmaz, onunla imanını kurtarır.

Netice olarak Müslüman tüm himmet ve gayretini ölünceye kadar imanını muhafaza etmeye tahsis etmeli ve şu dört günlük dünya hayatına aldanmamalıdır. Ömür sermayesi çabuk tükenir ve bir gün yolculuk başlayınca artık yol tedariki için imkan kalmamış olacaktır.

İşte çıkacağımız bu yolda azık hazırlamak ve bize yol gösterecek bir rehber bulmak varacağımız yere emniyetle ve kısa sürede varmamızı ve maksudumuza ulaşmamızı sağlayacaktır.