Buyurun Bir Kelime-i Şehadet Getirelim

   Çocukluğumun geçtiği Yukarı Telin'in dar ve çamurlu sokakları, bana hep ikindi namazına giden lastik ayakkabılı, mesli ihtiyarları hatırlatır. Mescit Önü'nden camiye çıkılan yokuşta, cami cemaatinin çamura bulanmış ayakkabılarını sokaktaki çeşmede yıkarken görür gibi olurum. Cami avlusundan içeri girerken Terzi Fevzi Amca'nın dükkân kapısının sesi ile Topal Hasan Emmi'nin avlu çatısını çınlatan öksürme sesi hep eşzamanlı olurdu.

   Zaman bugünkünden farklı olarak çok daha insaflı davranırdı. En sevdiğim anlar, cami avlusundaki şadırvanda ihtiyarların abdest almalarından ezan vaktine kadar geçen zamandı. Bu kısa sürede ihtiyarlar arasında geçen sohbetler sanki birer romanı dolduracak yoğunlukta idi. Derken ezan okunur, cemaat yavaş yavaş toparlanır, ayakkabılar raflarda her zamanki yerlerini alırdı. Sünnetler huşu içinde kılındıktan sonra cemaat, kaamet sesi ile bir daha toparlanır, saf tutmaya yönelirdi.

   Caminin fahri müezzinleri Topal Hasan Emmi, Halloğ Şeyhamit Emmi gibileri dışında özellikle bayram namazlarının müezzini Duran Emmi idi. "Niyet edin fitre bayram namazı kılmaya, uyun haazır olan İmamaaa" sesi, namaza niyetin dışında, cami imamının sabah namazından beri süren uzun vaazının bittiğini ve biraz sonra cemaatin dağılabileceğini müjdeleyen bir sesti. Imam, uzun vaazları boyunca günün önemine binaen ya Hz. Ismail'in kurban edilişi yahut da Hz. Yusuf'un kuyuya atılış kıssasını anlatırdı. Bu vaazlar sürerken bazen de kendimizi Alpaslan, Fatih, Yavuz gibi Selçuklu ve Osmanlı sultanlarının cenk hikâyelerinin içinde bulurduk.

   Bugün yaşı otuzun üzerinde olan ve Yukarı Telin'de büyümüş kimselerin hatırlayabileceği, Mescit Önü'nde Küllü Emmi'nin bir dükkânı vardı. Zamanın en gözde "Hipermarket"i konumundaki bu mekân köyün en köklü kurumlarından biriydi. Tepliden (çatal iğne) uçkur lastiğine, polat şekerinden ıhlamura, horozlu cep aynasından tursile, mintaxa kadar çeşitli ürünlerin bulunduğu bir bakkaldı burası. Köyün çocukları, bilhassa bayramlarda bisküvi arasında şeker sucuğu, yanında ise pet şişeli kolalar henüz yoktu ama cam şişede gazozlar alırlardı. Sadece dükkân değil, içinde bugünkü manada gündemin oluşturulduğu, Kıbrıs ve Kore gazilerinin hikâyelerinin birinci ağızdan dinlendiği, çayların mangal közünde piştiği bir mekândı burası.

   Köyde alışveriş sadece dükkânlardan yapılmazdı. Bilhassa o günün kadınları ve genç kızlarının rağbet ettiği Çerçi Rıza Emmi (Kürt Rıza) vardı. Rıza Emmi eşeği ile belli günlerde köyün sokaklarından inci, boncuk, tığ, iğne, yazma gibi şeyler satarak geçerdi. Annelerimiz ve ablalarımızın köye gelen bohçacı kadınlardan(poşa) çetin pazarlıklar neticesinde aldıkları pırtı, nevresim takımı, yazma gibi ürünlerin kenarına işlenecek inci ve oyaları Rıza Emmi'den pazarlıksız, güvenle alırlardı.

   Bahar aylarında Elmadibi, Bağarçin gibi bahçelerden tosman yaprağı, sığırdili toplanır, haşlanır ve kısır ile yenilirdi. Akşam vakti, Hanyeri yahut Uyuzpınarı taraflarından taze budanmış kavak ve söğüt dalı kokan eşek yükleri, arkasında "ço, çüş" diye düşe kalka dar sokaklardan evlerine dönen köylüler geçerdi. Güz akşamlarında ise aynı eşek yüklerinde turşuluk domates, elma, üzüm yahut değirmenden un, bulgur taşınırdı evlerin nem kokan iç avlularına.

   Köy evlerinin henüz metal çatılarla tanışmadığı yıllarda, damlar önce beyaza boyanır, sonra kayısı kurusu, gag, pekmez gibi siyah, sarı ve turuncunun türlü tonlarına bürünürdü. Damlara Sarıoğlan'dan beyaz sıva toprağı, kundak çocuklarının altına ise Ağburun'dan öllük toprağı getirilirdi. Hayatın çok sade akıp gittiği bu mekânlarda yine cami cemaati, imamın uzun vaazları arasında Kelime-i Şehadet getirirdi.

Emrullah TOPRAK

Melikgazi/KAYSERİ

Not: Bu yazı 27.04.2004 tarihinde "sivastr.net" sitesinde yayınlanmıştır.